ความไม่รู้ข้อเท็จจริงของความผิด สามารถอ้างเป็นข้อแก้ตัวทางกฎหมายได้

ความไม่รู้ข้อเท็จจริงของความผิด สามารถอ้างเป็นข้อแก้ตัวทางกฎหมายได้ ( Ignorantia facti excusat )

ตามแนวทางกฎหมายนั้นความไม่รู้ข้อเท็จจริงอาจมีได้ ๒ ประการ คือ ความไม่รู้ข้อเท็จจริงของความผิด กับความไม่รู้ข้อกฎหมาย ความไม่รู้ข้อเท็จจริงนั้นอาจเป็นข้อแก้ตัวได้ แต่ข้อที่ไม่รู้นั้นต้องเป็นข้อสำคัญ เช่น พ่อค้าส่งมอบสินค้าแก่บุคคลอื่น โดยเข้าใจว่าเป็นลูกค้าตนเอง เช่นนี้ พ่อค้าสามารถเรียกสินค้ากลับคืนได้
ในกฎหมายไทยการไม่รู้ข้อเท็จจริงอาจเป็นเหตุให้ได้รับยกเว้นโทษ หรือได้รับโทษน้อยลงได้เช่นกัน กล่าวคือ ถ้าผู้กระทำสำคัญว่ามีข้อเท็จจริงซึ่งทำให้การกระทำนั้นไม่เป็นความผิด หรือไม่ต้องรับโทษ ผู้กระทำย่อมไม่มีความผิด หรือได้รับยกเว้นโทษ หรือได้รับโทษน้อยลงแล้วแต่กรณี แต่การสำคัญผิดเกิดขึ้นด้วยความประมาทให้ผู้กระทำรับผิดฐานกระทำโดยประมาท (มาตรา ๖๒ แห่งประมวลกฎหมายอาญา) เช่น เจ้าพนักงานตำรวจมีหมายค้นและหมายจับ ไปจับกุมจำเลยที่บ้านซึ่งอยู่ในที่เปลี่ยวในเวลาวิกาลโดยได้ปีนบ้านและรื้อฝาบ้านจำเลยและส่องไฟฉายเข้าไปในบ้าน จำเลยสำคัญผิดว่าโจรจึงใช้ปืนยิงตำรวจบาดเจ็บแม้เจ้าหน้าที่จะได้ตะโกนบอกว่าเป็นตำรวจแล้วก็ตาม แต่จำเลยก็ได้เคยถูกคนร้ายปล้น โดยคนร้ายปลอมเป็นตำรวจมาก่อน ดังนี้ พฤติการณ์ของจำเลยมีลักษณะเป็นการป้องกันสิทธิของตนพอสมควรแก่เหตุ เป็นการป้องกันโดยชอบด้วยกฎหมาย ไม่มีความผิด